รถไฟอาจไม่ได้พาคุณถึงที่หมายเร็วที่สุด แต่เปิดโอกาสให้ชมบ้านเรือน สถานีเล็ก และภูมิประเทศระหว่างทาง ปัญหาที่ทำให้หลายทริปไม่สนุกจึงมักไม่ได้เกิดจากรถไฟเท่านั้น แต่อยู่ที่การเลือกเส้นทางโดยดูแค่ชื่อจังหวัดหรือภาพรีวิว ควรดูด้วยว่าจุดหมายอยู่ห่างจากสถานีเท่าไร และกิจกรรมหลักใช้เวลาเพียงใด
ก่อนเลือก เส้นทางรถไฟเที่ยวไทย ให้ถามตัวเองว่าต้องการอะไรเป็นหลัก เช่น ชมวิว เดินทางกลางคืน คุมค่าใช้จ่าย หรือต่อรถไปที่พักให้น้อยที่สุด จากนั้นค่อยเทียบเวลาบนรถกับเวลาเดินทางจากสถานีถึงจุดหมายจริง หากเป็นทริปสั้น ควรเผื่อเวลารอรถและความล่าช้าไว้ด้วย เพื่อไม่ให้ตารางเที่ยวแน่นจนเกินไป
เริ่มวางแผนจากเวลารวม ไม่ใช่แค่ระยะทาง
การเดินทางควรถูกแบ่งเป็นสามช่วง ได้แก่ จากบ้านไปสถานี จากสถานีต้นทางถึงปลายทาง และจากสถานีปลายทางไปที่พักหรือสถานที่เที่ยว รถธรรมดาที่จอดหลายสถานีอาจประหยัดค่าตั๋ว แต่ใช้เวลานานกว่าที่คาด และอาจไม่คุ้มเมื่อรวมค่าต่อรถ ควรใส่เวลารอเช็กอินหรือฝากสัมภาระเข้าไปในแผนด้วย โดยเฉพาะเมื่อเดินทางในช่วงวันหยุด
สายเหนือเหมาะกับทริประยะไกลและการใช้เชียงใหม่เป็นฐานเที่ยว ส่วนสายใต้เหมาะกับเพชรบุรี หัวหิน ชุมพร หรือสุราษฎร์ธานี แต่ต้องตรวจระยะต่อรถแต่ละจุด สายอีสานเหมาะกับนครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี หนองคาย และอุบลราชธานี ขณะที่สายตะวันออกเหมาะกับทริปสั้นอย่างฉะเชิงเทรา ชลบุรี หรือพื้นที่ใกล้เคียง การเลือกสายจึงควรเริ่มจากเมืองที่อยากเที่ยว แล้วค่อยย้อนกลับมาดูสถานีและขบวนที่ไปได้จริง
เส้นทางยอดนิยมต้องเลือกให้ตรงเงื่อนไข
กรุงเทพฯ–เชียงใหม่ เหมาะกับการเดินทางข้ามคืน โดยรถนอนช่วยเปลี่ยนเวลานอนเป็นเวลาเดินทาง แต่การนอนบนรถอาจไม่สบายเท่าโรงแรม และถ้ามีเวลาน้อย การเดินทางไปกลับอาจเหลือเวลาเที่ยวไม่มาก จึงควรดูว่าจุดหมายมีวันพักเพียงพอหรือไม่ รวมถึงวางแผนการเดินทางจากสถานีเชียงใหม่ไปยังที่พักตั้งแต่ก่อนออกเดินทาง
กรุงเทพฯ–หัวหิน เหมาะกับมือใหม่ แต่ขบวนที่จอดบ่อยอาจใช้เวลาต่างจากที่คาด เมื่อถึงปลายทางควรเตรียมการเดินทางไปที่พักและชายหาดไว้ล่วงหน้า ส่วน กรุงเทพฯ–กาญจนบุรี เหมาะกับคนที่ชอบบรรยากาศและประวัติศาสตร์ แต่แหล่งเที่ยวกระจายตัว จึงอาจต้องมีรถต่อ ขณะที่ กรุงเทพฯ–อยุธยา เหมาะกับทริปเช้าไปเย็นกลับ ควรจัดโบราณสถานเป็นกลุ่มและเผื่อแผนขากลับ ไม่ควรอัดจุดเที่ยวมากจนไม่มีเวลารับประทานอาหารหรือเดินทางกลับสถานี
ก่อนจอง ควรตรวจข้อมูลต่อไปนี้เพื่อไม่ให้ความล่าช้าหรือสถานีที่ไม่ตรงแผนทำให้ทั้งวันสะดุด
- ตรวจวันให้บริการ เวลาออก เวลาถึง และประเภทขบวน
- ยืนยันสถานีต้นทางและปลายทาง เพราะสถานีอาจอยู่ไกลจากจุดเที่ยวหลัก
- เลือกชั้นโดยสารตามระยะเวลาบนรถ ไม่ใช่ดูเฉพาะราคาถูกที่สุด
- รวมค่าเดินทางต่อ ที่พัก อาหาร และค่าเดินทางในพื้นที่เข้ากับงบทั้งหมด
- อ่านเงื่อนไขเปลี่ยนหรือคืนตั๋ว และเตรียมบัตรประชาชนตามที่กำหนด
ตารางเดินรถและรายละเอียดขบวนอาจเปลี่ยนตามวันหรือการให้บริการ จึงควรเช็กข้อมูลจากการรถไฟแห่งประเทศไทยก่อนชำระเงินเสมอ หากมีผู้สูงอายุ เด็ก หรือสัมภาระมาก ให้ให้น้ำหนักกับการต่อรถน้อยและความสะดวกมากกว่าค่าตั๋วต่ำสุด นอกจากนี้ควรไปถึงสถานีก่อนเวลา โดยเฉพาะผู้ที่ยังไม่คุ้นกับผังสถานีหรือจำเป็นต้องรับตั๋วหน้างาน
เลือกจังหวะและขบวนให้เหมาะกับคนร่วมทริป
ถ้าอยากชมวิว ให้เลือกเดินทางกลางวันและยอมรับเวลาบนรถที่ยาวขึ้น หากต้องการประหยัดค่าที่พัก รถกลางคืนอาจเหมาะกว่า แต่ไม่ควรคาดหวังว่าจะได้ทั้งวิวเต็มที่และการนอนหลับสนิทในทริปเดียว ผู้ที่เมารถหรือไม่ชอบเสียงรบกวนควรเตรียมน้ำ ยาประจำตัว เสื้อคลุม ที่อุดตา หรือที่อุดหู และควรเลือกที่นั่งให้เหมาะกับสภาพร่างกายของตนเอง
เขียนเป้าหมายทริปให้จบในประโยคเดียว เช่น อยากพักจากการขับรถ หรืออยากเห็นเมืองใหม่ แล้วเลือกเส้นทางที่สนับสนุนเป้าหมายนั้น การ นั่งรถไฟ เที่ยวไทย จึงไม่ใช่การสะสมจังหวัด แต่คือการจัดสมดุลระหว่างเวลาบนราง ความสะดวกหลังลงรถ และเวลาที่ได้ใช้กับปลายทาง เมื่อวางแผนเผื่อความยืดหยุ่นไว้ การเดินทางก็จะผ่อนคลายและเหมาะกับทุกคนในกลุ่มมากขึ้น
